SOSYAL PSİKOLOJİ, DOSTOYEVSKİ VE TOLSTOY

SOSYAL PSİKOLOJİ, DOSTOYEVSKİ VE TOLSTOY

SOSYAL PSİKOLOJİ NEDİR ?

Tek tek insanlardan oluşan  toplumsal yapıyı irdeleyen sosyoloji ve toplumsal yapının temelini oluşturan bireylerin duygu, düşünce ve davranışlarını derinlemesine inceleyen psikoloji bilim dallarının etkileşimi sonucunda ortaya çıkan ve olaylara hem psikolojik hem sosyolojik açıdan yaklaşan bir bilim dalıdır. Sosyolojinin ve psikolojinin tek başına üstesinden gelemeyeceği olaylar üzerinde çalışır. (Sosyal Psikoloji)

TANIMI

Kabaca bir tanım vermek gerekirse sosyal psikoloji birey olarak insanın toplumun genelinden ve toplumun duygu, düşünce ve davranışlarından ne kadar etkilendiğini yine birey olarak insanın duygu, düşünce ve davranışlarıyla toplumu nasıl etkilediği üzerine çalışır.

Sosyal Psikoloji - Tolstoy

TOLSTOY VE SOSYAL PSİKOLOJİ

Dünya edebiyatının kült yazarlarından biri olan Tolstoy her ne kadar romanlarında Dostoyevski’ye oranla bireylerin ruhsal tahlillerini yapmayı pek tercih etmese bile romanlarında toplum içinde insanın nasıl davrandığı ve belirli ortamlarda insanların nasıl belirli davranışlarda bulunduğunu gözler önüne serer. Bizlere insan davranışın, duygu ve düşüncelerinin topluma göre değişebileceği gerçeğini gösterir.

ŞATOLAR, SALONLAR VE SAVAŞ ALANLARI

Tolstoy’un Anna Karenina ile Savaş ve Barış romanlarında en çok kullandığı ve olay örgüsünün temelini oluşturan bu üç ortamdan hareketle Tolstoy’un sosyal olayları gözlemleri anlaşılabilir. Romanlarda üst tabaka sınıf için sürekli şatolarda ve özel salonlarda davetiyeler düzenlenir. Bütün üst tabaka buna katılmak zorunluluğu hisseder. Ve bu baloya katılan bireyler her ne kadar baloyu düzenleyen kişiyi veya orada bulunan herhangi bir kişiyi sevmese hatta nefret etse bile topluma göre davranmaya kendini güzel göstermeye bununla beraber kibar davranmaya özen gösterir. Tolstoy romanları yoğun olarak bu ortamlardaki insanın göründüğünden aslında ne kadar farklı bir insan olduğunu aynı karakterin iç konuşmalarında ve aşk ilişkilerinde bize gösterir.

SAVAŞ ALANLARI

Yine Tolstoy romanlarında yoğun olarak işlenen savaş alanlarında ana karakterlerden bazıları normal de ince, zarif yapılı şato ortamlarında yetiştirilse bile savaş alanında cesaretlenip aptalca hareketler yapabilmekte bazıları ise savaş ortamında savaştan kaçma davranışı göstermektedir. Ana karakterlerin haricinde savaş döneminde karakterler yığın psikolojisine uygun olarak tabiri caizse delice hareketler yapabilmektedir. Yine bu olaylarda Tolstoy’un romanlarında işlenebilmektedir.

OKU  Ergenlerin kişilik özellikleri ile sanal zorbalık kullanmaları

Sosyal Psikoloji - Dostoyevski

DOSTOYEVSKİ VE SOSYAL PSİKOLOJİ

Romanlarında insan psikolojisini yoğun ve kendine has bir şekilde işler Dostoyevski. Satranç kitabının yazarı Stefan Zweig’e göre tarihin ilk psikoloğu ve psikolojinin babası Sigmund Freud’a göre de Karamazov Kardeşler dünyanın en iyi romanıdır. Şüphesiz romanlarında insan psikolojisinin derinlerine inen tarih en büyük romancılarından biri olan Dostoyevski psikolojik açıdan incelememiz için ayrı bir yazı yazmamız gerekli bu yazımızda iki romanından hareketle işlediği sosyal psikoloji temaları üzerinde durulacaktır.

ÖLÜ EVİNDEN ANILAR

Roman hapishanede geçer romanın baş karakteri hapishanedekilerin aksine hapishanede bulun az sayıdaki üst tabaka insanlardan biridir. Romanda üst tabakadan da olsa baş karakter kendisinin en ağır işlerde çalıştırılmasını ister. Böylece arkadaşları tarafından kabul edilmek onlarla arkadaş olmak ister. Bunun sonucunda hastalanır yine de onların arasına katılamaz. Geri gelmeyeceğini bile bile borç para verir hapishanedeki sağ kolunun parayı çaldığını bile bile sesini çıkarmaz. Bu olayların sonucunda bile hapishaneye ayak uyduramaz.

Sosyal Psikoloji - Suç ve Ceza

SUÇ VE CEZA

Dünya edebiyatının klasiklerinden olan Suç ve Ceza baş kahramanı Raskolnikov genel olarak odasında yalnız başınayken psikolojik buhranlar geçirip okuyucuya sıkıntılı dakikalar yaşatırken kalabalık bir ortama insanların yanına gittiği zaman daha iyimser ve mutlu düşünmeye çalışır. Bu ortamlar arası geçişteki ruh dalgalanması Dostoyevski romanlarında yoğun olarak işlenir.

 

Ayrıca baş kahramanın bir sözü sosyal psikoloji deneylerinden miligram deneyinin sonuçlarıyla benzerlik gösterir.

MEŞHUR SÖZ

Eğer benim yerimde Napolyon olsaydı ve mesleki bir tırmanışa başlamak için önünde ne Toulon, ne Mısır, ne Mont Blanc’tan geçiş gibi güzel ve anıtsal şeyler değil de, gülünç, zavallı bir kocakarı, üstelik de sandığındaki paraları çalmak için öldürülmesi gereken bir tefeci kocakarı bulunsaydı ve başkaca da hiçbir çıkış yolu olmasaydı, bu işten acı duymak şöyle dursun bu işin anıtsal bir iş olup olmadığı gibi bir konunun aklının köşesinden geçmeyeceğini hatta bu işin insana acı verebileceğini farkında bile olmayacağını anladım.

 

OKU  Çocuk ve Çocukları Büyütürken Yapmış Olduğumuz Hatalar

Romandan alıntıyla Dostoyevski bir insanın çok kolay bir şekilde başka bir insanı öldürülebileceğini ve bunun mantıklı olabileceğini anlatır. Aynı sonuca miligram deneyinde de ulaşılacaktır.Bir amaç uğruna bir insan başka bir insanı öldürebilecektir.

MİLİGRAM DENEYİ

Miligram deneyinde de  insana zarar deney icabı bir taraf öğretmen ve bir taraf öğrencidir. Öğrenci her soruyu yanlış cevapladığında (öğrenci aslında halktan bir kişi numarası yapan asistan dır.). Öğretmenin kendisinin gerçek sandığı aslında gerçek olmayan elektrik şoku verilir.(Öğretmen paradaki hileden ötürü sürekli halktan bir kişi seçilir.) Ayrıca gerçek elektrik şokunun etkisi anlaşılsın diye önceden öğretmene az miktarda elektrik şoku verildiği halde sonuçta insanların yüzde 65 diğer bir insana (arada radyodan açılan acı çekme seslerine rağmen) 450 voltun üzerinde elektrik vermiştir.

Görsel Kaynakça: Öne Çıkan GörselTolstoyDostoyevskiSuç ve Ceza

Bu yazımızda psikoloji ve sosyoloji olmak üzere bütün beşeri alanlara üst düzey katkısı olan, diğer yazarları derinden etkileyen iki büyük yazarı sosyal psikoloji açısından incelemeye çalıştık. Buradan sonuç çıkan sonuç şudur ki tarihin klasik romanlarında bile bireylerin davranışları topluma göre değişip topluma göre şekillenmektedir.

Zaman ayırıp okuduğunuz için teşekkür ederim.

Oğulcan Barlas
Takip et!

Oğulcan Barlas

Psikolojik danışman ve akademisyen adayı
Okumayı araştırmayı ve gezmeyi seven birisi
Oğulcan Barlas
Takip et!

Latest posts by Oğulcan Barlas (see all)

3 Bu yazı hakkındaki yorumlar

  • Gizli Özne

    10 Eylül 2016 at 16:12
    Tolstoy'un henüz kitabını okumadım fakat Dostoyesvki'nin kitaplarında ki insan ve toplum analizine hayranım. Yaptığınız incelemede de güzel noktalara değinmişsiniz.
    • Oğulcan Barlas

      10 Eylül 2016 at 16:43
      Yorumunuz için teşekkür ederim.Elimden geldiğince yazmaya çalıştım.
  • Merve

    16 Aralık 2016 at 15:29
    Harika iki yazar.Kitaplarına bayılırım ikisinin de.Meslektaşınız olarak websitenizi de çok beğendim.Edebiyat ve psikoloji ilişkisi hep dikkatimi cezbetmiştir.Başarılar esenlikler dilerim.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

© 2016 uzam.org içeriği 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu tarafından korunmaktadır.
Hakkında|İletişim|Gizlilik Politikası|Kullanım Şartları – İçerik Hakları|Sitemap