İlk olarak psikoloji bölümü hakkında bilgi verelim. Psikoloji mesleği ve bölümü hakkında bilgi sahibi olmak için psikoloji biliminin ne anlama geldiğini kavramamız gerekir. Daha sonra bu konu hakkında şunu hatırlamanızda fayda var. Çünkü önceki yazımda sizlere psikoloji biliminin yaklaşımlarından bahsetmiştim. Psikoloji Nedir? Farklı yaklaşımlar – Kendine bakış at!

Psikoloji Bölümü Hakkında – Psikolojinin Tanımı

Psikoloji diğer sosyal bilimlerden ve insan sağlığı alanına katkı sağlayan diğer bilimlerden daha kısa bir geçmişe sahiptir. İlk tanımlar şu şekildeydi: “insan zihninin yapısı ve onun incelenmesi” olarak karşımıza çıkmıştır. Sizler için bu konuyu daha da somutlaştırmak isterim. Örneğin psikoloji hakkında bilgi sahibi olmak için buradayız. İlgili başlıklara göz atıyoruz. Konu hakkında öğrenmeler elde ederiz. Ancak bu öğrenmelerin beynimizin hangi bölümünde yer aldığını kavramak güç değil midir? İşte bu örnekten yola çıkarak ilk psikologlar da bizim gibi bunun anlaşılması zor bir süreç olduğundan söz ettiler. Daha sonra gözlenebilen yani davranışın tamamen somut gerçeği ile ilgilendiler. Mesela bu yazıda psikoloji hakkında ilgili başlıkları kontrol ediyoruz. Cep telefonumuzun ekranı üzerinde gerçekleşen parmak hareketlerine odaklandılar diyebiliriz.

psikoloji-bolumu-hakkinda-psikolojinin-tanimi
Psikoloji Bölümü Hakkında – Psikolojinin Tanımı


Psikolojinin ilk ortaya çıkışı ve bir meslek olarak psikologluğun temelleri bu anlayış ile ortaya çıkmıştır. Ancak daha sonra insan üzerinde çevrenin etkisini araştırırken detaylı ve yerinde açıklamalar yapmak için hayvanlar ile çalıştılar. Bizim bu yazıyı okuma sebebimizi ortaya çıkarmak istediklerini düşünün. Yani bir neden-sonuç ilişkisini ortaya koyma amacı taşıyan deneysel yöntemi kullanırlardı. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar ve edinilen bilgiler ile bu bilgileri insanlara genellemeye çalıştılar. Özetle psikoloji insan zihninin incelenmesi amacıyla ortaya çıktı. Daha sonra bu süreçlerden geçerek gözlenebilen davranışlarının incelenmesi ve hayvan davranışlarının araştırılması olarak farklı bir şekil kazanmıştır.

Daha sonra ise insan zihninin etkisini yok sayan bu yaklaşımlara tepki oluşmuştur. Bu tepki ise insan algılayan, öğrenme sürecinden geçen ve düşünme gibi zihin işlevlerine sahiptir, demiştir.

Psikoloji Bölümü – Çalışma Alanları

Şimdi ise psikolojinin çalışma alanlarından yola çıkalım. Çünkü bu alanların ne olduğunu bilirsek bize bir meslek olarak psikoloji bölümü hakkında farkındalık sağlayacaktır. Bir bütün olarak günümüzün nasıl geçtiğini düşünelim. Her gün bir diğerinden farklı bir noktada değişiklik içermektedir. Bu değişiklikler bir insan olarak bizleri de farklı anlayışlara sevk eder. Bizim bu farklı yönlerimiz bize bakış açısı oluşturan bu bilimi de farklı alanlarda çalışmaya yöneltmiştir. Gelin birlikte bu çalışma alanlarına göz atalım…

Deneysel Psikoloji

calisma-alanlari-deneysel-psikoloji
Çalışma Alanları – Deneysel Psikoloji

Bir örnek veriyorum. Bunu düşünmeniz bu alanı anlamanızda size ipucu olacaktır. Sizce maske takma davranışı ile koronavirüse yakalanmamız arasında bir ilişki var mıdır? Ya da dondurma yeme davranışı ile eve hırsız girmesi arasında bir ilişki var mıdır? İkinci sorduğum soruya cevabınızı bir daha düşünmenizi isterim.

Çünkü hakikaten de dondurma yeme davranışı ile eve hırsız girmesi arasında bir ilişki olduğu anlaşılabilir. Şaşırtıcı olduğunu biliyorum. Ancak dondurma yaz aylarında yenildiği için evimizin balkonlarını açık tutarız. Bu da hırsızlara davetiye verecektir. Yani bu iki davranış arasında bir ilişki olduğunu varsayabiliriz.

Özetle tüm bu ilişkinin olup olmadığına dair sorular deneysel psikolojinin içinde yer alır. Bu alanda çalışmak isteyen psikologların aklına çoğu zaman hayvanlar üzerinde yapılan deneyler gelmektedir. İnsan üzerinde yapılan çalışmalar için ise şöyle bir örnek verelim. Örneğin koronavirüs salgınından davranışlarımızın ne derecede etkilendiğini araştırmak için tüm hayatımızı denetim altında tutmak gerekir. Çünkü deneyin bilimsel olması için denetim kaçınılmazdır. Bu tür bir kısıtlama ise insanın özgürlüğünü elinden alır, düşüncesi oluşur.

Fizyolojik Psikoloji

calisma-alanlari-fizyolojik-psikoloji
Çalışma Alanları – Fizyolojik Psikoloji

Bu alanda çalışmak isteyen bir psikolog ise örneğin benim duyu organlarımın yapısı nasıl? Görme ve işitme gibi temel duyularım işlevini yerine getiriyor mu? Hormonlarım davranışlarımı nasıl etkiler? gibi sorulara cevap arar. Genel anlamda bir yol çizecek olursak bu alanda çalışan bir ruh sağlığı uzmanı biyolojik süreçlerle davranışlarımızın ilişkisine göz atacaktır.

Gelişimsel Psikoloji

calisma-alanlari-gelisimsel-psikoloji
Çalışma Alanları – Gelişimsel Psikoloji

Anne ve babamıza kaç yaşında konuşmaya başladığımızı hiç sorduk mu? Aldığınız cevabı düşünün. Bu yaş aralığı insanlık tarihinde herkes için aynı yaş aralığına denk gelir mi? Ya da anne ve babamızın ayrı olduğunu varsayalım. Aynı zamanda anne ve babası birlikte yaşayan birini düşünün. Sonra da bu bireyle anne ve babası ayrılan bizleri kıyaslayalım. Sizce gelişimimiz açısından çevre yani anne-baba durumumuz bizi nasıl etkiledi? İşte bu ve benzer sorulara cevap arayan psikologlar bu alanda çalışmalar göstermiştir. Çünkü içinde bulunduğumuz yaş aralığı ve çevrenin durumu bizim gelişim sürecimizde önemli katkıları olan kavramlardır.

Kişilik Psikolojisi

calisma-alanlari-kisilik-psikoloji
Çalışma Alanları – Kişilik Psikolojisi

Bu alanda çalışan bir psikolog ve ruh sağlığı uzmanı davranış, duygu ve düşüncelerimizi incelemektedir. Örneğin maske takma davranışımızı ele alalım. Sizce bu davranışa olan bakışımız yani maske taktığımızda hastalıktan korunacağımıza dair bakış anne ve babamızda da yer alıyor mu? (genetik yapı, biyolojik altyapı boyutu) Maske takma davranışımız çevreden öğrendiklerimizin bir sonucu mu? (kültürel çevre boyutu) Maske takma davranışı bizim sağlıklı bir yaşama bakışımızı mı belirler? (Fenomenolojik yaklaşım – Sadece bize ait olan yaşantılar) gibi boyutları ve soruları içeren psikolojinin bir çalışma alanıdır. Bizi bu gibi farklı yönlerimiz ile ele alan kişilik psikolojisi uzmanları bize özgü duygu, düşünce ve davranışlarımızın altında yatan süreçlere bakış açısı oluşturur.

Bilişsel Psikoloji

calisma-alanlari-bilissel-psikoloji
Çalışma Alanları – Bilişsel Psikoloji

Evden çıkarken maske takmayı unuttuğumuzu düşünelim. Daha sonra maske takan birini gördüğümüzde de bunu hatırladığımızı. Bütün bu unutma, hatırlama gibi süreçler bilişsel psikolojinin çalışma alanı içine girer. Neden unutuyoruz? Veya neden hatırlarız? gibi soruları inceleyen ruh sağlığı uzmanları bizim dikkat, hatırlama, hafıza, algılama, problem çözme ve bir iletişim aracı olan dil üzerinde yoğun çalışmalar yapmaktadır.

Klinik ve Danışmanlık Psikolojisi

calisma-alanlari-klinik-ve-danismanlik-psikolojisi
Çalışma Alanları – Klinik ve Danışmanlık Psikolojisi

Maskenin salgından bizi koruyamayacağını düşünelim. Bunun için 4 kat maske taktığımızı varsayalım. Sizce bu davranışımız temelinde hangi etkileri barındırıyor? Bu gibi soruları soran klinik psikoloji uzmanı bize davranış, düşünce ve duygu düzeyinde yardımcı oluyor ve çevremizle nasıl daha iyi ilişkiler geliştireceğimize dair bize gerekli psikolojik yardımı sağlıyor.

Danışmanlık psikolojisi alanında uzman bir birey ise günlük yaşamımızda karar verme gibi süreçleri bizim yönetmemiz için gerekli yardımı sağlamaktadır. Ayrıca bunu sağlayacak olan bilgi ve yeteneklerimizi geliştirmeyi hedefler. Örneğin bir danışan(yani psikolojik tedavi talebi olan kişi) ruh sağlığı uzmanının yardımlarıyla şu süreçten de geçer. Uzman kişi, danışanı kişiliğine, ihtiyaç ve taleplerine, tutumlarına, değerlerine, yetenek ve ilgilerine göre en çok uyum sağlayacağı mesleklere yönlendirir.

Okul ve Eğitim Psikolojisi

calisma-alanlari-okul-ve-egitim-psikolojisi
Çalışma Alanları – Okul ve Eğitim Psikolojisi

Bir konuyu öğrenmeyi istiyoruz. Sizce bu konuyu nasıl ve ne şekilde öğrenebiliriz? Bu sorunun cevabını bize okul ve eğitim psikolojisi verecektir. Eğitim alanında verimi en yüksekte tutmayı amaçlar. Ve bu amaç doğrultusunda öğretmen yetiştirilmelidir. Benzeri hedefleri vardır. Çalışma ortamımız, sınıf ortamımız ve ders içerikleri nasıl düzenlenmelidir? gibi sorular hakkında fayda sağlayan bir psikoloji çalışma alanıdır. En önemli ve olması gereken şey bu ruh sağlığı uzmanı için okul ortamı ve eğitim süreçlerini, en yüksek verimi alacak şekilde düzenlemek ya da gerekli ise yeniden oluşturmaktır.

Endüstri Psikolojisi

calisma-alanlari-endustri-psikolojisi
Çalışma Alanları – Endüstri Psikolojisi

Bir iş yeriniz var. Ve patron sizsiniz. Bu işe uygun olan kişiyi nasıl seçerdiniz? Ya da bu işe ihtiyacınız olan çalışanları nasıl yönlendirirdiniz? İşte bu ve benzer süreçleri yürüten endüstri psikolojisi alanında uzman psikologlar ve ruh sağlığı uzmanlarıdır. Ayrıca bir bireye en uygun mesleğin ne olabileceği konusunda araştırma yapar. Çalışma alanlarına sadece insan girmez. Çünkü en risksiz bir ortamı yaratabilmeyi amaçlar. Bunun için de en az riski yaratacak makinenin durumu hakkında bilgi verir. Nasıl çalışması gerektiği hakkında da uzmanlık çerçevesinden bakış açısı oluşturur.

Ruh sağlığı alanında çalışmayı düşünenler için birkaç tavsiye…

Ruh sağlığı alanında çalışmayı düşünen biri iseniz bazı tavsiyelerim olacaktır. Örneğin psikiyatrist, psikolog ve psikolojik danışmanlık gibi mesleklerin size uygun olup olmadığı hakkında genel bir çerçeve çizmek isterim.

Kişisel Tavsiyelerim!

1- Yeterince araştırma yaptığınıza emin olun!

Meslek seçimi özellikle de ruh sağlığı alanında çalışmak isteyen biri için ciddi ve önemli bir süreçtir. Bu konu hakkında ruh sağlığı uzmanlarının akademik kaynaklarını takip edebilirsiniz. Ayrıca yukarıda bahsetmiş olduğum özellikle okul ve eğitim psikolojisi alanında uzman birinden bu konuda yardım alabilirsiniz.

2- İnsan ve ilişkileri konusunda becerilerinizi test edin!

Uzun bir zaman diliminde bir yakınınızın problemi hakkında konuşurken iyi bir dinleyici olduğunuza emin olun. Onu dinlerken yargılamalarda bulunduğunuz oluyor mu? Eğer oluyor ise insan ilişkilerinde çok uygun olmayacak becerilere sahip olabilirsiniz. Çünkü ruh sağlığı koşulsuz kabul ve saygı ilkelerine sıkı sıkıya bağlıdır.

3- Tavsiye(öğüt) veren, yönlendiren bir iletişime sahip misiniz?

Tavsiye ve öğüt vermek ruh sağlığı uzmanları tarafından pek de tercih edilen bir iletişim becerisi değildir. Çünkü psikolojik destek süreci aslında bireyin kendi kendine karar verebilmesine alternatif yaratmaktır. Kendinize göre uygun olan belki de doğru bulduğunuz yönlendirmelerden kaçınmakta fayda var diye düşünüyorum.

4- Bilimsellikten uzak popüler ifadeler kullanır mısınız?

Özellikle ruh sağlığı alanında fazlaca talep gören bir konu olmasına rağmen şahsım adına yanlış bulduğum bir konudur. Şöyle açıklamak isterim. Psikolojik bir problemim var ve bunu çözmek için bir sürece dahil oluyorum. Örneğin ruh sağlığı alanında uzman olmayan birinin bilimsel gerçeklikten uzak hep iyi yöne doğru eğilen tavsiyelerine ne kadar ihtiyacım var? Bunu sorgulamanız gereklidir diye düşünmekteyim. İnsan sağlığı kadar ruh sağlığı da önemli ve ciddi bir süreçtir. Yanlış bir müdahale ve destek ruh sağlığını olumsuz etkiler.

5- Son olarak bir uzman olarak değil de bir insan olarak psikoloji bilimine olan bakışınız nedir?

Bu mesleği seçmeye karar veren biri değilsiniz. Ancak psikoloji bilimine farkındalık kazanan bir birey olarak kendi duygu, düşünce ve davranışlarınızı daha iyi anlama olanağı bulabilirsiniz. Hayatınızda ve hayatımızda belli problemler ile sürekli mücadele ediyoruz. Sizce bu problemlere olan bakışımızı belirleyen psikoloji bilimini anlamak ve öğrenmek gerçekten bize bir şeyler kazandırmaz mı? Lütfen bu konu hakkında da geri bildirim ve yorum bırakmayı unutmayın.

Özet ve sizden bir şey rica edeceğim!

Yine hatırlatmak istiyorum. Ruh sağlığı alanında çalışan ve bu meslek grubundan biri olarak her zamanki gibi alanında uzman kişilerle meslek seçim sürecinizi yönetmeniz uygundur. (Sadece kişisel deneyim ve tecrübelerime dayanarak 5 başlık altında tavsiyelerimi aktardım.)

Instagram hesabımda psikoloji bilimi hakkında akademik bilgileri aktarmaya çalışıyorum. Sosyal medya hesaplarımıza da uğramanızı tavsiye ederim. Instagram – @uzampsikoloji

Özetle psikoloji bölümü hakkında bilgi vermeye çalıştım. Ayrıca ruh sağlığı alanında bu mesleği seçmeyi düşünenlere genel bir çerçeve çizdim. Meslek olarak seçmeyi düşünmeseler de farkındalık kazanmayı amaçlayanlar için bilgiler oluşturdum. Çünkü psikoloji biliminin bilimsel, doğru ve güncel bilgilerine ulaşmayı inanın ben de sizin kadar istiyorum… Umarım bu yolculukta beraber öğrenen karşılıklı bilgi paylaşımında bulunan bir platform haline geliriz.