Her şeyden önce psikoloji için yapılan tanımlamalardan uzak şöyle bir soru sor kendine. Beni buraya getiren nedir? Burada ne arıyorum? Doğru soru bu olmalıdır. Ruh bilimi bundan tamamen farklı bir soru sormadı bu zamana kadar. Şuan bilgisayar ya da cep telefonundan bu yazıyı okuyorsun. Kendine yönelttiğin soruların cevabını aramakla meşgulsün. Başka bir deyişle psikoloji senin bu en basit çabandan, bir insanın normal olmayan davranışlar sergilemesine kadar karmaşık bir durumu inceliyor.

Psikoloji bana nasıl yön verir?

Psikoloji bilimi hakkında bu zamana kadar bilim insanları tarafından farklı yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bu konu hakkında da detaylı bilgi sahibi olmak ve farkındalık kazanmak için: Psikoloji Nedir? Farklı yaklaşımlar – Kendine bakış! isimli yazımı da okuyabilirsin.


Mesela ben psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık lisans bölümlerinden mezun değilim. Bu beni ilgilendirir mi? Sorusunu sormayın kendinize. Bu işin uzmanı olmak kendine yön vermek için önemli değil. Aramızda kalsın bizim de kendimize yön veremediğimiz zamanlar oluyor.

Örneğin bu durumu hepimizi derinden etkileyen koronavirüs ile açıklayalım. Ben dahil belki birçoğumuz bu konunun uzmanı değiliz. Ancak sosyal mesafe kurallarını biliyor ve doğru uyguluyoruz. Sağlığımızı korumamız bizim doktor, hemşire olmamızı gerektirmiyor. Bu temel kurala uymanın bizi hastalıktan koruyacağını da gayet iyi biliyoruz. Bu nedenle ruh bilimi için de aynı yorumu yapmak mümkündür. Senin kendini daha iyi tanımana ve kendine yön verebilmene olanak sağlar.

Şimdi psikolojiyi anlamak ve kendini tanımak adına küçük bir etkinlik yapalım:

psikoloji-anla-kendine-yon-ver-etkinlik-1
İki göz olduğunu biliyorum. Bu bir aldatmaca!
Üç göz görüyorum. Neden olmasın?
Açıkçası bu resim benim ilgimi çekmedi.

Etkinlikten de anlaşılacağı üzere hepimiz bu resme farklı yorumlar getirdik. Kimimiz sadece iki gözün varlığından haberdardık ve bardağın içindeki suyun görüntüyü kırdığını düşündük. Bunun bir aldatmaca olduğunu biliyorduk. Bazılarımız belki de kendi gerçeğinde üç tane gözün olabileceğini düşündü. Diğerlerimiz de hiç oralı olmayıp resimdeki bardağa dikkat etmedi bile. Psikoloji bütün bu yorumların doğruluğuna ya da yanlışlığına karar vermez. Bizi bu yorumlara iten sebeplerin neler olduğunu bulmaya çalışır. Yani senin kendi kararını verebilmendeki süreci tartışır aslında. Kendine yön verebilen insan bilinçli hâle gelir. Bilinçli insanlar daha sağlıklı davranan insanlar hâline gelirler.

Son olarak kendine yön verebilmek için adım adım uygulamalardan bahsedeceğiz:


1- Doğru kaynak!

psikoloji-anla-kendine-yon-ver-dogru-kaynak-1

Bu alanda okumalar yapmak istiyorsan yazarın ruh sağlığı bölümlerinden mezun; psikiyatrist, psikolog, psikolojik danışman gibi unvanları taşıdığını kontrol et. Ruh sağlığın için ilk ve en önemli adımın bu olsun. Örneğin canın baklava istiyorsa manava uğradığını sen düşün.

2- Amaç belirle!

psikoloji-anla-kendine-yon-ver-amac-belirle-2

Öncesinde belirlemen gereken son amacın ve bu süreçte gerçekleştirmen gereken alt amaçların olsun. Alt amaçlarını gerçekleştirdiğin takdirde kendini ödüllendir. (Bu amaç belirleme adımı bir danışma oturumunda bile ruh sağlığı uzmanları tarafından uygulanan bir tekniktir.)

3- Gözlem yap, yaptır!

ruh-sagligi-anla-kendine-yon-ver-gozlem-yap-yaptir-3


Profesyonel anlamda değil. Kendine yönelik bir başkasının yorumu senin için önemli olabilir. Çünkü süreçte hataların olursa bunu düzeltmen için önemli bir fırsattır. Yani insanların senin hakkındaki görüşlerini önemsemelisin. Yeniliklere açık ol. Benzer anlamda sen de gözlem yapmalısın. Aynı hedefleri belirlemiş beraber ilerlediğin arkadaşlarını gözle. Onların yaptığı hatalardan da ders çıkarabilirsin.

4- Problemin kaynağını araştır!

ruh-sagligi-anla-kendine-yon-ver-problemin-kaynagini-arastir-4


Örneğin yolda düşen bir adamı düşün. Onun yolda düşmesini beceriksizlik olarak görmek doğru olmayabilir. Kötü bir gün geçirmiş ya da uykusuz olabilir. Sonuç olarak yaşadığın olaylara ve karşılaştığın problemlere alternatif bir yorumun mutlaka olsun.

5- Aldatmacalara karşı hazırlıklı ol!

ruh-sagligi-anla-kendine-yon-ver-aldatmacalara-karsi-hazirlikli-ol-5


Psikoloji sadece iyi amaçlara hizmet etmemiştir. Örneğin reklamlardaki aldatmacalar bizleri her zaman istenilene yöneltmeyebilir. Bilginin senin istemediğin amaçlara hizmet ettiğinin farkında olduğunda ondan vazgeçmeyi bilmelisin. Ruh sağlığı biliminin böyle bir yönünün de olduğunun farkına var.

6- Son olarak mutlaka uzman görüşü al!

ruh-sagligi-anla-kendine-yon-ver-uzman-gorusu-al-6

Psikoloji yeni ve genç bir bilim dalıdır. Davranışlarımızın altında yatan nedenlerle kendimiz baş edemeyebiliriz. Örneğin yaşadığımız sıkıntılar hayatımızdaki birçok alanı derinden etkiliyor. Ev, iş ya da okul ortamındaki sorumluluklarımızı yerine getirmemizde bize büyük bir engel oluşturuyor. İşte o zaman mutlaka bir uzman görüşü alman senin için en önemli ve son adımdır. Bu adımı atmaktan çekinme, utanma, sıkılma! Çünkü bu adımın senin için bir sonun başlangıcı gibidir.

Toplumun en önemli hazinesi bir insan olarak sensin. Ve senin ruh sağlığın…