Dili etkin kullanabilmek! Dilbilim Nedir?

Bu bilgilendirici ve sizler için faydalı olacağını düşündüğüm yazıma başlarken dilbilim nedir? Ve dili etkin olarak nasıl kullanabiliriz? Dili etkin kullanabilmek tam anlamıyla nasıl olur? Bunlardan bahsetmek istiyorum.

Dilbilim: genel ifadesiyle dilin bilimsel olarak incelenmesidir. Geniş anlamda ise dillerin ses, şekil, içerik ve kelime bilgisi çerçevesinde genel ya da eşleşmeli olarak inceleyen bilim dalıdır. Karşılaştırmalı olarak incelenen çalışmalarıyla da var olan dilbilim insan topluluklarının dili nasıl kullandıkları ve çevrenin dile yansımalarını da araştırmaktadır. Dilbilim çalışmaları oldukça kapsamlı olsa da insanı ilgilendiren konunun dilin işlevlerini araştırmasıyla var olduğunu düşünmekteyim.

Dilin işlevleri nelerdir?

Dilin işlevi: Diller, insanlar arasında kullanılan en etkin, en etkili ve önemli bir iletişim aracıdır. Dilin bütün işlevlerini esas alan birçok model bulunmaktadır. Bu modeller arasında en köklü olanlardan bir tanesi Karl Bühler’in Organum Modeli’dir. Bir diğeri ise dilleri, yeteneği benimsemiş bir biyolojik obje olarak görür. Noam Chomsky Okulu dilin iletişim aracı olarak görüldüğü işlevini ikinci planda tutar ve araştırmalarına bu yönde yer verir. (Kaynak: Dilbilim – Vikipedi)

  • Dil, bir iletişim aracı olarak iş görür.
  • Gelişmiştir, çok kapsamlıdır. Araştırma alanları mevcuttur.
  • Dil, canlı ve sosyal bir varlık olan insanlar arasında iş gördüğü kadar kendisi de sosyal ve canlı bir varlık sayılabilir.
  • Toplumları meydana getirir, toplumlardan esinlenir ve esin kaynağı olabilir.
  • Duygu, düşünce ve zeka ürünüdür, bunların göstergesi olarak sayılabilir.
  • Dil iletişim aracı olduğu kadar iletişimin yazılı, görsel ve işitsel olabilirliğine de etkisi vardır.
  • Bunlardan ayrı olarak detaya inecek olursak göndergesel, heyecana bağlı, alıcıyı harekete geçiren, kanalı kontrol eden, dil ve ötesi, sanatsal işlevleri de bulunmaktadır.

Duygu, düşünce ve zeka ürünüdür.

Bu işlevi üzerinde özellikle durmak istiyorum. İnsan sosyal bir varlıktır dedik. Kesinlikle iletişim kurmalıdır ya da bu iletişimin bir parçası olmak zorundadır. Bu iletişim ağının bir parçası olan ya da direkt iletişim kuran insanın duygu, düşünce ve zeka ürünlerini dili kullanarak bu kapsamda belli bir süzgeçten geçirmesi ve dilin işlevlerini kullanarak bu ürünlerini piyasaya çıkarması gerekir.

OKU  Gençlik: Kökleri Ezelde Dalları Ebedde Olanlar

Dili etkin kullanabilmek!

Her ne kadar zor ve kapsamlı bir süreç olsa da bahsetmek istediğim temel iki nokta bulunmaktadır. Doğru aktarım ve hatalara(yazım, tonlama, noktalama vs.) yer vermemeye özen göstermektir. Doğru aktarılmayan, doğrudan dili kullanmaya yöneltmeyen bir iletişim başarısızlıkla sonuçlanabilir. Doğru aktarım konusunda bunu da beraberinde getiren doğru aktarıma engel teşkil edebilecek olan hatalara yer vermemek konusu da önemlidir. Çünkü yazarken yazım hataları yapmak, konuşurken tonlamaya özen göstermemek, yazının içindeki tonlamaları sayılan noktalama işaretlerine özensizlik gibi konular dili etkin kullanma aşamasında bize zorluk çıkarabilir.

Dili etkin kullanabilmek ve sorunsuz bir iletişim kurmak…

Dili etkin kullanabilmekte dikkat etmemiz gereken temel hususlardan bahsetmeye çalıştım. Şimdi ise dili etkin kullanmanın bize sorunsuz bir iletişim kurmaya doğru giden macerasından bahsetmek istiyorum. Bunu güzel bir örnekle süslemek isterim:

Okulda yetişmeniz gereken bir derse geç kaldınız. Dışarıdan sınıfa girdiğiniz ilk anda söyleyebileceğiniz cümleleri şöyle bir özet geçelim:

dili etkin kullanabilmek

-Geç kaldım… Geçebilir miyim? (X)

-Hocam özür dilerim geç kaldım, geçebilir miyim? (X)

-Hocam trafik vardı. Geçebilir miyim? (X)

-Hocam trafiğe takıldım, bu şehrin trafik sorunu ne zaman çözülecek acaba? Geçebilir miyim? (X)

-Hocam geç kaldım ancak belirtmek isterim ki yoklama için gelmiyorum dersinize. Siz de dilerseniz imza atmadan hemen yerimi almak isterim. Sizi dinlemek için sabırsızlanıyorum… (Dili etkin kullanabilmek! İşte tam anlamıyla budur…)

Sonuç olarak, bu yazımda öncelikle dilbilim nedir? Hangi araştırmaları yapar? Bunları konuşmuş olduk. Daha sonra dilin işlevlerinden kısaca maddeler halinde bahsettim. Dilin duygu, düşünce ve zeka ürünü olduğu tarafıyla dili etkin kullanabilmenin ne olduğunu açıkladım. Ve güzel bir örnekle de süslemiş olduk.

Okuduğunuz için teşekkür ederim…

Takip et!

Faruk Yaman

Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümü son sınıf öğrencisiyim. WordPress ile çalışıyorum tasarım ve kod bilgisine sahibim. Öğrenmeye de devam ediyorum elbette. Beni burada (uzam.org) eleştiri, felsefe, psikoloji ve birazcık da teknoloji ağırlıklı yazılarımla görebilirsiniz...
Takip et!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

© 2016 uzam.org içeriği 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu tarafından korunmaktadır.
Hakkında|İletişim|Gizlilik Politikası|Kullanım Şartları – İçerik Hakları|Sitemap